Herken je dit? Je had net iets voor een ander gedaan en meteen denk je: ‘Ja, maar dit wilde ik helemaal niet’. Je bent erin gestonken, erin geluisd, je voelde je gemanipuleerd. Sommigen mensen zijn daar heel goed in, de andere manipuleren. Hoe ga je dit nu voorkomen?
Dat manipuleren dat kan op heel veel verschillende manier. Ik zelf had vroeger ook een paar technieken die altijd werkte. Bijvoorbeeld als ik ergens niet mee eens was. Als een vriendengroep in meerderheid besloot iets te gaan doen, waar ik geen zin in had. Dan zei ik dat niet. Nee, je kon aan mijn lichaamshouding en gedrag merken dat ik het niet met de beslissing eens was.
Zo kon ik stuurs gaan doen. Iedere keer dat wanneer er iets mis ging in de planning of bij de uitvoering zei ik dan iets als ‘ja, dat had ik al verwacht’. Of ‘Zie je wel, dat het geen goed idee is’. Als ze aan mij vroegen om iets te doen, dan kon iemand met -18 op 100 meter afstand zien dat ik daar geen zin in had. Ik deed het dan uiteindelijk wel, maar met zoveel tegenzin, dat al snel iemand mijn taak overnam.
Ik kon ook heel goed oorverdovend stil zijn. Ken je dat, oorverdovend stil zijn. Dan was ik zo stil, dat iedereen dat onmiddellijk opviel. En dus ging alle aandacht naar mij. En wat ik vond van de beslissing van de vriendengroep. En soms had ik daar dan ook resultaat mee. Dan begonnen een paar anderen in de groep te twijfelen of het besluit wel zo goed was, dan ontstond er een discussie en werd er een ander besluit genomen.
Nu zijn dit nog redelijk onschuldige manipulaties. Het kan veel erger en het gebeurd ook veel erger. Mensen die de machtsverhoudingen gebruiken om iets van een ander, die lager in de rangorde staat, gedaan te krijgen. Zelden zullen ze rechtstreeks zeggen ‘als je niet doet wat ik wil, dan zal ik je ontslaan’. Nee, ze suggereren dat, op diverse manier. Of juist het tegenovergestelde ‘als je me geeft wat ik wil, dan zal ik zorgen dat jij ook hoger op komt’. Dan lijkt het ineens een goede ruil. Terwijl het dat niet is, want degene die lager in de rangorde staat, gaat iets doen wat ie normaal nooit zou doen.
En zo staat manipulatie en manipuleren in een kwaad daglicht. Wat vreemd is, want we manipuleren de hele dag door. Zo vraag ik aan mijn vrouw wel eens of ze een lekker kopje koffie voor me wil maken, terwijl de afstand naar het koffieapparaat voor mij net zo ver is, als voor haar. En als ze dus opstaat en koffie voor me gaat maken, en dat naar me brengt, heb ik haar gemanipuleerd. Niks mis mee, ze doet het graag voor me.
Mijn vrouw zelf doet dat ook, maar dan met veel meer humor dan ik. Als zij zin heeft in koffie of iets anders. Dan vraagt ze aan mij ‘heb je zin in koffie?’ En als ik dan ja zeg, dan wijst ze naar de keuken. “Daar staat het. En trouwens, ik heb ook wel zin in een bakkie.’
Er is dus niks met manipulatie, als het maar niet ten koste gaat van de ander. Maar dat gebeurt dus vaak wel. Hoe ga je dat nu voorkomen. Hoe voorkom je dat je gemanipuleerd wordt?
Het begint ermee te erkennen dat je de ander je niet kan manipuleren. Je wordt niet gemanipuleerd, je laat je manipuleren. Dat klinkt vervelend he, maar het is wel waar. De ander heeft geen enkele macht over jou, zo lang jij dat niet toestaat.
Zeker, het is heel vervelend dat die ander een poging doet om jou iets te laten doen, wat tegen je zin is. Maar jij hebt altijd een keus. Die keus mag je niet bevallen, zoals je baan kwijtraken of de chef geven wat ie wil, maar dat betekent niet dat géén keus hebt. Die heb je altijd.
Als je jezelf niet bewust bent van die keus, dan maak je die keuze dus ook onbewust. Maar je maakt ‘m wel, die keus. Het tweede is dus jezelf bewust zijn dat je een keus hebt, en welke keus dat is. Zodat je weloverwogen een keus maakt, en niet vanuit je automatische piloot waar je de hele dag op draait.
We zijn slechts 3 tot 5 procent van de tijd bewust van ons gedrag. We nemen dus heel veel besluiten op basis van die automatische piloot, en dat is prima. Anders zouden we de hele dag staan te wikken en wegen, en dat schiet niet erg op. Maar als het gaat om keuzes gaat waarbij je iets gaat doen, wat je liever niet doet, of achteraf spijt van krijgt, dan kun je maar beter die keuze bewust maken….
Weet dus dat je niet gemanipuleerd wordt, maar dat je je laat manipuleren. En als je dat door hebt dat iemand je iets wil laten doen, maak dan een keuze. Vind ik deze manipulatie leuk, ga ik erin mee? Of maak ik een andere keus…
Dit blog is ook als podcast te beluisteren, met toepasselijke muziek: