“Ik heb een druk brein. Ben altijd wel aan het denken, plannen en redeneren.” Ze zei het met een lachend gezicht, aan het einde van de meditatieles. Maar ze had er ook echt last van. Daarom kwam ze mediteren. En ja, mediteren is een goede manier om je brein stil te krijgen. Maar het is niet de enige manier. Er zijn er meer. Acht, om precies te zijn.

Een druk brein. Altijd aan het plannen, redeneren, prakkiseren en piekeren. Altijd aanstaan. Alles beoordelen. En ook steeds weer situaties die al gebeurd zijn opnieuw doorlopen. Of juist vooruit denken naar hoe een situatie zal verlopen. Zo is je brein voortdurend in de toekomst of in het verleden. Bijna nooit in het hier en nu.

En dan is er ook nog dat andere: willen begrijpen. Waarom is dit gebeurd? Hoe kan dat nou? Waarom heeft iemand dat gezegd? Wat bedoelde hij daar eigenlijk mee? Herkenbaar? Ik zie het bijna wekelijks in mijn coachpraktijk. Mensen die ’s avonds in bed liggen en een gesprek van die middag nog voor de vijfde keer afspelen. Op zoek naar een antwoord dat er vaak helemaal niet is.

Waarom voelt een druk brein zo zwaar?

Gedachten en gevoelens zijn nauw met elkaar verbonden. Heb je veel gedachten, dan volgen de gevoelens elkaar vaak in hoog tempo op. En als je veel denkt, zijn die gedachten lang niet altijd leuk. Sterker nog, ze zijn vaker kritisch, bezorgd of somber dan luchtig en blij. En dus zijn ook de gevoelens die erop volgen niet zo prettig. Zo krijg je niet alleen een druk brein, maar ook een hardnekkig rotgevoel dat de hele dag met je meeloopt.

Er is nog iets dat het lastig maakt. Ons brein kan namelijk maar één ding tegelijk. Ja, ook bij vrouwen is dat zo, hoe hardnekkig de mythe van het multitaskende vrouwenbrein ook is. Mannen kunnen over het algemeen goed focussen op één taak. Vrouwen kunnen juist goed schakelen tussen taken. Daardoor lijkt het net of ze twee dingen tegelijk kunnen. Maar in werkelijkheid doen ze een van die twee dingen maar half. Of, als je eerlijk bent, allebei maar half.

Dat verklaart meteen waarom een druk hoofd zo uitputtend is. Je brein springt de hele dag van hot naar her, geeft nergens volledige aandacht aan en blijft daardoor onrustig. Geen wonder dat je aan het eind van de dag leeg bent, terwijl je eigenlijk “niets bijzonders” hebt gedaan.

De kunst: geef je brein iets te doen

Hier zit meteen de sleutel. Je brein wíl bezig zijn. Het is gemaakt om te denken, te vergelijken en te schakelen. Vraag je het niets te doen, dan vult het die ruimte vanzelf met piekeren, plannen en oude gesprekken naspelen. De kunst is dus niet om je brein tot stilstand te dwingen — dat lukt toch niet — maar om het iets te geven om te doen. Iets waar het zich volledig op kan richten. Op dat moment is er geen ruimte meer voor het maalsysteem, en wordt het vanzelf stil.

Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Stilte creëren door je brein júist iets te geven? Toch werkt het zo. Denk aan de laatste keer dat je volledig opging in iets. Een gesprek, een wandeling, een klus in huis. Op dat moment was er geen ruimte voor gepieker. Je was er gewoon, met je volle aandacht. Dát is een stil brein.

Acht manieren om je brein stil te krijgen

Er zijn talloze wegen die naar dat stille brein leiden. Dit zijn er acht die ik zelf het meest aanraad, en die in mijn coachpraktijk het vaakst hun werk doen.

• Mediteren. De meest voor de hand liggende, en niet voor niets. Bij meditatie train je jezelf om steeds terug te keren naar één punt van aandacht, meestal je adem. Elke keer dat je afdwaalt en weer terugkeert, train je je brein in precies die vaardigheid die je nodig hebt om stil te worden.
• Zingen. Klinkt misschien onverwacht, maar zingen vraagt je volle aandacht: op de melodie, de tekst, je ademhaling. Er is simpelweg geen ruimte meer over voor die andere stem in je hoofd.
• Dansen. Net als zingen, maar dan met je hele lijf. Dansen brengt je terug in je lichaam en uit je hoofd. En laat dat nou precies zijn waar een druk brein het meeste baat bij heeft.
• Ademen, bijvoorbeeld boxbreathing. Vier tellen in, vier tellen vasthouden, vier tellen uit, vier tellen vasthouden. Simpel, en overal toe te passen. Je ademhaling is bovendien een van de weinige lichaamsprocessen die je bewust kunt sturen. Daarmee stuur je meteen ook je zenuwstelsel.
• Een goed gesprek beginnen. Niet zomaar een praatje over het weer, maar een gesprek in fijn en diep contact. Echt luisteren, en echt gehoord worden. Op zo’n moment is er geen ruimte voor je eigen gedachtenmaalstroom. Je bent volledig bij de ander.
• Doe iets wat je fijn vindt. Een hobby, een spelletje, tuinieren, koken. Alles wat je met plezier doet en waarbij je even vergeet op je horloge te kijken.
• Of juist iets wat je moeilijk vindt. Iets dat al je aandacht opeist, omdat het simpelweg niet lukt om het er half bij te doen. Denk aan een nieuwe sport leren, een puzzel, of een klus waar je met je handen voor moet werken.
• De liefde bedrijven. Seks vraagt, als het goed is, je volledige aanwezigheid. Lichaam en aandacht helemaal in het hier en nu. Weinig dingen krijgen een druk brein zo snel stil.

Eén ding tegelijk, en dan wordt het vanzelf rustig

Wat al deze acht manieren gemeen hebben, is dat ze je brein volledig opeisen. Niet half, niet met één oog op je telefoon, maar helemaal. En omdat je brein nu eenmaal maar één ding tegelijk kan, is er op zo’n moment simpelweg geen ruimte meer voor piekeren, plannen of oude gesprekken naspelen.

Het is dus niet zo dat je je brein moet dwingen om stil te zijn. Dat werkt averechts, dat merk je vast zelf ook als je het weleens hebt geprobeerd. Hoe harder je je best doet om nergens aan te denken, hoe meer gedachten er juist opduiken. Nee, geef je brein iets te doen. Iets waar het zich met volle overgave op kan richten. De rest volgt vanzelf.

Dus de volgende keer dat je merkt dat je brein weer op volle toeren draait, vraag jezelf dan eens af: wat kan ik nú doen om mijn brein even helemaal ergens anders mee bezig te houden? Kies er eentje uit de lijst hierboven, en merk zelf wat er gebeurt.

En als het dan toch niet lukt, neem contact met me op.

Deze tekst is ook als podcast te beluisteren. Met toepasselijke muziek: